De waterkwaliteit in de Wieden
De waterkwaliteit van de Wieden in Natura 2000-gebied in Noordwest-Overijssel, is de afgelopen jaren verslechterd, waardoor het behalen van de gestelde natuurdoelen in gevaar zou komen. Belangrijk hierbij is de aanvoer van water van onvoldoende kwaliteit, met name door een te hoge concentratie fosfor. Voor de ontwikkeling van trilvenen, een kenmerkend en ecologisch waardevol onderdeel van het gebied, is een fosforconcentratie van maximaal 0,04 mg/l nodig. Het oppervlaktewater in de Boezem van Noordwest-Overijssel voldoet aan de KRW-norm van ≤ 0,09 mg/l, maar deze concentratie is nog te hoog voor optimale natuurontwikkeling in De Wieden.
Daarnaast is de aanvoer van stikstof via de lucht (stikstofdepositie) nogal groot, wat het ecosysteem verder belast. De Ecologische Autoriteit adviseert daarom om de waterkwaliteit en het peilbeheer in en buiten het natuurgebied zo snel als het kan te verbeteren en zeker ook maatregelen te nemen om de stikstofdepositie fors te verminderen. Voor duurzaam natuurherstel zijn vooral maatregelen buiten het gebied nodig, om de aanvoer van (grond)water van goede kwaliteit te kunnen herstellen.
Om de situatie te verbeteren, zijn er al verschillende maatregelen genomen. Zo is er in de afgelopen twee jaar wel 400 hectare nieuwe natuur ingericht in De Wieden. Door het uitgraven van petgaten, het verbreden van de sloten en het aanleggen van natuurvriendelijke oevers. Dit draagt bij aan een beter waterbeheer en herstel van het ecosysteem.
Desondanks blijft het essentieel om zowel binnen als buiten De Wieden aanvullende maatregelen te treffen om de waterkwaliteit in de Wieden verder te verbeteren en de natuurdoelen te realiseren.
Of het allemaal gaat werken? Daar zijn de geleerden het nog lang niet over eens. De tijd zal het leren.
Wat gaat er de komende jaren plaatsvinden?
Er wordt ondermeer gewerkt aan:
- vermindering van fosfaat in het oppervlaktewater;
- herstel van watergangen en petgaten;
- verbetering van veenmosrietlanden;
- betere waterhuishouding en waterpeilen;
- bestrijding van invasieve waterplanten;
- verder natuurherstel in zowel De Wieden als de Weerribben.
Mijn verwachting
Als de maatregelen daadwerkelijk worden uitgevoerd en uitgebreid, is het aannemelijk dat de waterkwaliteit de komende 5 à 10 jaar geleidelijk verder kan verbeteren. Maar er is een belangrijk voorbehoud: het gebied is enorm en de waterkwaliteit wordt door veel factoren beïnvloed. Fosfaat, waterpeilen, aanvoer van water, landbouw, klimaat en verdroging hangen allemaal met elkaar samen.
Een interessant moment wordt 2029. Het huidige verlengde Natura 2000-beheerplan moet uiterlijk dan worden herzien. De provincie is daar inmiddels al mee begonnen.
Jan L Mateboer